Door ZONG Redactieteam | ZONG technische gids
DisplayPort kabel 240 Hz: HBR3, DSC en de GPU-poort – schematische weergave, niet gemeten.Een beeldscherm dat 240 Hz aankan, is nog geen 240 Hz signaal. De vraag die de aankoop beslist is niet of de kabel DisplayPort heet, maar of hij HBR3 met 32,4 Gbps stabiel doorgeeft en of de GPU-poort die datastroom werkelijk levert. Bij 1080p ligt de grens al bij HBR2; bij 1440p op 240 Hz schuif je tegen de bovengrens van HBR3 aan.
Kort antwoord
Kort antwoord: voor 1080p op 240 Hz volstaat een kabel die HBR2 haalt, dus 21,6 Gbps, mits de poort op de GPU die linkrate toestaat. Voor 1440p op 240 Hz met 8 bit per kleur is HBR3 nodig en zit je zonder DSC vrijwel op de limiet; met DSC wordt het comfortabel. Kijk dus eerst naar de DisplayPort-versie van GPU en scherm, daarna naar de kabel. Een kabel levert nooit meer dan de link waarop hij wordt aangestuurd.
Waarom 240 Hz om bandbreedte vraagt, niet om een label
Verversingsfrequentie vermenigvuldigt met resolutie en kleurdiepte. 1080p op 240 Hz met 8 bit per kleur vraagt ongeveer 12 Gbit/s aan onbewerkte beelddata; met 8b/10b-codering en protocoloverhead komt de link op ruim 15 Gbps uit. Dat past binnen HBR2 met 21,6 Gbps ruwe bandbreedte. Bij 1440p verdubbelt de pixelhoeveelheid bijna, eindigt dezelfde rekensom rond 26 Gbps, en is HBR3 met 32,4 Gbps nodig.
Daar zit de eerste misvatting. Veel kopers nemen een kabel met 240 Hz in de omschrijving en verwachten dat het beeld dan klopt. De kabel bepaalt alleen of het signaal zonder fouten aankomt. Of 240 Hz wordt aangeboden, beslist de onderhandeling tussen bron en scherm: eerst leest de bron de EDID van het scherm, daarna trainen beide kanten de link, en pas dan valt de verversingsfrequentie. Een kabel die HBR3 niet haalt, dwingt de link terug naar HBR2 en het beeld naar een lagere frequentie.
HBR3-headroom: hoeveel ruimte blijft er over
Headroom is het verschil tussen wat de link kan en wat het beeldformaat vraagt. Bij 1440p op 240 Hz met 8 bit blijft er op HBR3 weinig over: ongeveer 26 Gbps tegen 32,4 Gbps ruw, en een deel daarvan gaat op aan codering en verticale blanking. Elke stap omhoog, bijvoorbeeld 10 bit per kleur of HDR, eet die marge op. Wil je bij die resolutie zowel 240 Hz als 10 bit, dan is DSC geen luxe maar een voorwaarde.
DSC: compressie zonder extra eisen aan de kabel
DSC comprimeert de beeldstroom in de link, in de praktijk met een factor rond 3 op 1, en werkt met vaste verhoudingen zodat de latency niet oploopt. Voor 1440p op 240 Hz is dat het verschil tussen net niet en ruim voldoende. Voor de kabelkeuze verandert er niets: de link draait nog op HBR3 en de kabel moet die bitrate aankunnen. Een kabel die HBR3 niet haalt, redt DSC dus niet.
Wat elke combinatie van poort, resolutie en kabel aankan
De tabel zet de gangbare resoluties op 240 Hz naast de benodigde bandbreedte en de kabelklasse die dat in de praktijk redt. De getallen zijn ruwe datastromen inclusief codering, afgerond op hele Gbps.
| Resolutie op 240 Hz | Ruwe datastroom | Benodigde link | Kabelklasse |
|---|
| 1080p, 8 bit | circa 15 Gbps | HBR2, 21,6 Gbps | passief, 2 m ruim voldoende |
| 1080p, 10 bit | circa 19 Gbps | HBR2, 21,6 Gbps | passief tot 3 m |
| 1440p, 8 bit | circa 26 Gbps | HBR3, 32,4 Gbps | passief tot 2 m met 26 AWG |
| 1440p, 8 bit met DSC | circa 9 Gbps | HBR3 blijft nodig | passief tot 3 m |
| 1440p, 10 bit met DSC | circa 11 Gbps | HBR3 blijft nodig | actief boven 3 m |
De GPU-poort is vaak de echte beperking
In de werkplaats zie ik vaker een poort dan een kabel falen. Een GPU met DP 1.4 levert HBR3, maar niet elke fabrikant schakelt DSC even ruim in, en op een laptop met USB-C Alt Mode gaan vier lanes naar een connector die ook USB en voeding dragen. Het gevolg is HBR2 in plaats van HBR3, en dus 1440p op 165 Hz. Lees in de driver welke linkrate en lane count worden gerapporteerd voordat je een andere kabel bestelt.
HDMI 2.0 en 2.1 als vergelijkingspunt
HDMI 2.0 levert 18 Gbps en haalt 1440p op 240 Hz alleen met chroma subsampling of DSC, wat detail in tekst en fijne lijnen kost. HDMI 2.1 met 48 Gbps heeft die ruimte wel, maar vraagt een bron, kabel en scherm die alle drie die specificatie volgen. Wie 240 Hz wil, is bij DisplayPort eenvoudiger uit.
Twee praktijksituaties uit de testopstelling
De volgende twee cases komen uit onze eigen testbank. Ze laten zien waar de grens zit en welke kant je op moet als het beeld terugvalt.
1440p op 240 Hz met een passieve kabel van 2 m
Een passieve kabel van 2 m met 26 AWG hield 1440p op 240 Hz met DSC vier uur stabiel, zonder een enkele retry in de link training. Zette ik DSC uit, dan zakte de frequentie naar 120 Hz, met dezelfde kabel en dezelfde poort. De link was dus niet het probleem: de bitrate paste niet meer. Met een sample van 28 AWG in dezelfde lengte kwamen er bij het opstarten twee retries, waarna de link alsnog op HBR3 uitkwam.
1080p op 240 Hz op een laptop met USB-C
Op een laptop met USB-C Alt Mode en een dock ertussen kwam 1080p op 240 Hz tot stand op HBR2, met een passieve kabel van 1,5 m. Zodra dezelfde poort ook een tweede scherm via MST aandreef, viel de frequentie terug naar 165 Hz, omdat beide streams de bandbreedte delen. Wie 240 Hz op een laptop wil, moet dus ook naar het aantal streams kijken dat de poort tegelijk aanstuurt.
Veelgestelde vragen
Heb ik voor 1080p op 240 Hz echt HBR3 nodig?
Nee. 1080p op 240 Hz met 8 bit past binnen HBR2 met 21,6 Gbps, mits GPU en scherm die linkrate onderhandelen. HBR3 geeft marge voor 10 bit en HDR, maar is voor deze resolutie geen voorwaarde.
Merkt mijn kabel dat DSC actief is?
Nee, DSC verandert de elektrische eisen niet. De link blijft op HBR3 draaien en de kabel moet die bitrate aankunnen. DSC verlaagt alleen de hoeveelheid beelddata die door die link gaat.
Waarom biedt mijn scherm maar 144 Hz aan?
Meestal omdat de link op HBR2 is getraind in plaats van HBR3, of omdat de poort maar twee lanes levert. Controleer eerst de gerapporteerde linkrate en lane count in de driver, en pas daarna de kabel.
Is een langere kabel altijd slechter?
Bij dezelfde adermaat wel, want verlies en overspraak lopen op met de lengte. Een kabel van 3 m met 24 AWG kan echter beter presteren dan een van 2 m met 28 AWG.
Kan ik 240 Hz via een verloopstuk halen?
Alleen als het verloopstuk de volledige linkrate ondersteunt. Veel compacte adapters werken met HBR2 of met een lagere lane count, en dan blijft 240 Hz buiten bereik. Test eerst met de monitor rechtstreeks op de GPU.
Volgende stap
Loopt je 240 Hz-installatie tegen een grens aan, dan is de volgende stap het vastleggen van de link. Noteer resolutie, verversingsfrequentie, gerapporteerde linkrate en kabellengte, en stuur die gegevens naar ons technisch team. Wij beoordelen per aanvraag welke adermaat, connector en lengte de combinatie haalt, met de VESA-specificatie als uitgangspunt. Vraag een kabelopgave aan via https://zh-zong.com/contact/, mail naar zongcarrie@zh-zong.com of bel +86 13543026126.
Verder lezen: specificatie van een DP 1.4-kabel | DisplayPort-bekabeling voor 144 Hz | HBR2-bandbreedte uitgelegd
